ΣΤΟΝ ΑΠΟΗΧΟ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ

Κατ’ αρχάς θέλω να δώσω τα θερμά μου συγχαρητήρια στον Δήμο Ιθάκης, ο οποίος μαζί με πολλούς αξιόλογους φορείς συνδιοργάνωσε ένα ιδιαίτερα σημαντικό Συνέδριο για το Δημογραφικό. Για την Ιθάκη αποτέλεσε ένα γεγονός ξεχωριστής σημασίας, καθώς ένα τόσο σοβαρό και επίκαιρο θέμα συζητήθηκε με επιτυχία σε ένα νησί μικρό σε έκταση, αλλά τεράστιο σε ιστορικό και παγκόσμιο συμβολισμό. Η παρουσία πολλών συμμετεχόντων, επιστημόνων, εκπροσώπων φορέων και πολιτών ανέδειξε τη βαρύτητα του ζητήματος και την ανάγκη να υπάρξει ουσιαστικός διάλογος για το μέλλον της χώρας μας και ιδιαίτερα της ελληνικής περιφέρειας. Λυπάμαι πολύ που δεν μπόρεσα να παρευρεθώ δια ζώσης και να αναγκαστώ να το παρακολουθήσω διαδικτυακά.

Κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου κατατέθηκαν πολλές ενδιαφέρουσες απόψεις και επιστημονικές προσεγγίσεις. Οι περισσότερες εισηγήσεις επικεντρώθηκαν κυρίως στην ιατρική διάσταση του δημογραφικού προβλήματος και ειδικότερα στην παραγωγική ηλικία της γυναίκας, στις δυσκολίες τεκνοποίησης, καθώς και στις σύγχρονες κοινωνικές και βιολογικές συνθήκες που επηρεάζουν τη δημιουργία οικογένειας. Αναμφίβολα, οι προσεγγίσεις αυτές έχουν ιδιαίτερη αξία και συμβάλλουν στην κατανόηση ενός σύνθετου προβλήματος.

Ωστόσο, θεωρώ ότι δόθηκε μικρότερη έμφαση στις βαθύτερες κοινωνικές και οικονομικές αιτίες που οδηγούν στην ερήμωση της ελληνικής υπαίθρου και ιδιαίτερα των μικρών νησιωτικών και ορεινών περιοχών. Το δημογραφικό δεν είναι μόνο ζήτημα αριθμών ή βιολογικών δυνατοτήτων, είναι πρωτίστως ζήτημα ποιότητας ζωής, προοπτικής και ανάπτυξης. Όταν οι νέοι άνθρωποι εγκαταλείπουν τον τόπο τους λόγω έλλειψης εργασίας, υποδομών και ευκαιριών, τότε η μείωση του πληθυσμού γίνεται αναπόφευκτη.

Η Ιθάκη, όπως και πολλά άλλα μέρη της Ελλάδας, διαθέτει έναν τεράστιο πολιτιστικό πλούτο που θα μπορούσε να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης και αναζωογόνησης του τόπου. Η αξιοποίηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς δεν είναι μόνο ζήτημα ιστορικής ευθύνης αλλά και αναπτυξιακής πολιτικής. Η ανακαίνιση του μουσείου του Βαθιού που ακόμη εκκρεμεί, καθώς και η ουσιαστική ανάδειξη και η αύξηση της επισκεψιμότητας του αρχαιολογικού χώρου της Σχολής Ομήρου θα μπορούσαν να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας, να ενισχύσουν τον τουρισμό και να προσφέρουν κίνητρα στους νέους να παραμείνουν ή ακόμη και να επιστρέψουν στον τόπο τους.

Ό,τι έγινε γι’ αυτά τα ζητήματα μέχρι τώρα έγινε σχεδόν εκ των ενόντων. Ο Δήμος Ιθάκης ξεκίνησε να ενισχύει αυτές τις προσπάθειες με δικές του πιστώσεις αλλά και να διεκδικεί πιστώσεις από την περιφέρεια και το υπουργείο Εσωτερικών για να μετατρέψει δύο κρατικά κτήρια (παλιό ειρηνοδικείο και παλιό οικοτροφείο, που κατόρθωσε να τα διεκδικήσει) σε Ψηφιακό Οδυσσειακό Κέντρο και σε χώρο φιλοξενίας υπαλλήλων αντίστοιχα.

Το δημογραφικό πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται αποσπασματικά. Απαιτεί μια συνολική στρατηγική που θα συνδυάζει την κοινωνική πολιτική με την περιφερειακή ανάπτυξη, την ενίσχυση της οικογένειας με την οικονομική προοπτική, καθώς και την προστασία της πολιτιστικής ταυτότητας με την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας.

Το Συνέδριο της Ιθάκης άνοιξε έναν σημαντικό κύκλο συζήτησης. Εκείνο που χρειάζεται τώρα είναι να συνεχιστεί ο διάλογος με ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στις πραγματικές αιτίες που οδηγούν στην πληθυσμιακή συρρίκνωση της ελληνικής περιφέρειας και με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που θα δώσουν ξανά ζωή στην ύπαιθρο και στα νησιά μας.

 

ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΤΑ ΑΣΗΜΑΝΤΑ ΚΑΙ ΕΥΤΕΛΗ

 

Στην εποχή της ακατάπαυστης ροής ειδήσεων, εκεί όπου η πληροφορία ξεχύνεται σαν ποτάμι χωρίς όχθες, μια παλιά βουδιστική ρήση επανέρχεται με παράξενη επικαιρότητα: «Εγώ σου δείχνω το φεγγάρι κι εσύ κοιτάς το δάκτυλο». Δεν είναι απλώς μια φιλοσοφική παρατήρηση, είναι ο καθρέφτης της σύγχρονης δημόσιας ζωής.

Την ίδια στιγμή που η επιστήμη κατακτά νέα διαστημικά επιτεύγματα που αγγίζουν το θαύμα, αποστολές που φλερτάρουν με τον κίνδυνο επιστρέφοντας από τη Σελήνη μέσα από την πύρινη αγκαλιά της ατμόσφαιρας, η προσοχή μας αποσπάται αλλού. Οι οθόνες γεμίζουν με θόρυβο: πρόσωπα εφήμερα, δηλώσεις χωρίς βάθος, ιστορίες βίας που επαναλαμβάνονται μέχρι να γίνουν σχεδόν οικείες. Το σημαντικό υποχωρεί, το εντυπωσιακό, το εύκολο και το θορυβώδες κυριαρχεί.

Η σύγχρονη ιατρική σώζει ζωές, απαλύνει τον πόνο, ανοίγει δρόμους εκεί όπου άλλοτε υπήρχε μόνο αδιέξοδο. Κι όμως, αυτά τα επιτεύγματα σπάνια γίνονται πρωτοσέλιδα. Αντί γι’ αυτά, προβάλλονται εικόνες επιφανειακής λάμψης ή αφηγήσεις που τρέφονται από το σκοτάδι. Όχι γιατί είναι πιο ουσιαστικές, αλλά γιατί φαίνεται να «πουλάνε» περισσότερο.

Δεν πρόκειται μόνο για ευθύνη του κοινού. Είναι και ο τρόπος που η πληροφορία «σερβίρεται», οι επιλογές εκείνων που τη διακινούν, οι μηχανισμοί που ευνοούν το πρόσκαιρο έναντι του διαχρονικού. Σε έναν κόσμο υπερπληροφόρησης, η διάκριση γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Ο άνθρωπος πνίγεται σε δεδομένα και αντί να υψώσει το βλέμμα προς το «φεγγάρι», εγκλωβίζεται στο κοντινό, στο άμεσο, στο εύπεπτο.

Κάπως έτσι, ο κόσμος συρρικνώνεται. Χωρά σε μια οθόνη κινητού, σε λίγα δευτερόλεπτα προσοχής, σε τίτλους που αναβοσβήνουν και χάνονται. Κι όμως, έξω από αυτό το περιορισμένο κάδρο, υπάρχει ακόμη ο ανοιχτός ορίζοντας: η φύση που επιμένει να ανθίζει, ο ουρανός που φιλοξενεί το πέταγμα και το κελάηδημα των πουλιών, οι σιωπηλές ομορφιές που δεν διεκδικούν χώρο αλλά τον αξίζουν.

Ίσως, τελικά, η επιλογή να είναι δική μας. Να στρέψουμε το βλέμμα εκεί όπου αξίζει. Να αναζητήσουμε το ουσιαστικό μέσα στον θόρυβο. Να δώσουμε χώρο σε ό,τι φωτίζει και όχι σε ό,τι σκοτεινιάζει.

Γιατί, όπως υπενθυμίζει η ποίηση του Γιάννη Ρίτσου: «τα μεγάλα παράθυρα ζήλεψα στη ζωή και όχι τα μεγάλα σπίτια», η ζωή δεν μετριέται με το μέγεθος των πραγμάτων που κατέχουμε, αλλά με το εύρος του βλέμματος που καλλιεργούμε. Τα μεγάλα παράθυρα, εκείνα που ανοίγουν προς τον κόσμο, είναι που τελικά κάνουν τη διαφορά.

Πατήστε και στον παρακάτω σύνδεσμο, στο κελάημα του πουλιού!

https://www.facebook.com/reel/1624864891550387

ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΑΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΘΑΚΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ

 

Στο ένα από τα σημαντικότατα επιστημονικά περιοδικά παγκοσμίως , στο Archaeology Magazine, Μαΐου Ιουνίου 2026, δημοσιεύονται τα αποτελέσματα των αρχαιολογικών ερευνών με τίτλο: THE UNEXPECTED WORLD OF THE ODYSSEY (archaeology.org/issues/may-june-2026), του Ομότιμου Καθηγητή Αρχαιολογίας κ. Γιάννου Λώλου και της Καθηγήτριας αρχαιολογίας του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου κ. Χριστίνας Μαραμπέα, για το «Οδύσσειο» που εντοπίζεται στον αρχαιολογικό χώρο της Σχολής Ομήρου στην Ιθάκη.

Είναι καιρός πλέον να γίνει επίσημα επισκέψιμος ο αρχαιολογικός χώρος της Σχολής Ομήρου και το ΥΠΠΟ να εγκρίνει την μελέτη διευθέτησης του Χώρου.

Είμαι αισιόδοξος, ως Πρόεδρος της Δημοτικής Επιτροπής για την ανάδειξη και προβολή της Ομηρικής Ιθάκης «Δημήτρης Παΐζης – Δανιάς» ότι η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας – Ιθάκης, υπό την νέα Διεύθυνση της αρχαιολόγου κ. Ελένης Παπαφλωράτου, θα υλοποιήσει τόσο το έργο αυτό όσο και την ολοκλήρωση της λειτουργίας του Αρχαιολογικού Μουσείου στο Βαθύ της Ιθάκης και να συνδέσει το όνομά της με αυτά τα έργα, τα οποία προβάλλουν την πολιτιστική κληρονομιά της ΙΘΑΚΗΣ μας.

Μέχρι σήμερα ο Δήμος Ιθάκης, ο Δήμαρχος Δ. Στανίτσας και η Δημοτική Επιτροπή προώθησαν τα έργα αυτά διαθέτοντας κονδύλια από τα πενιχρά έσοδα του Δήμου μας.

ΜΙΑ ΓΡΗΓΟΡΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΟΝ «ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟ» ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΜΕ ΟΛΟΕΝΑ ΝΕΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

 

Ζούμε σε μια εποχή που η πληροφορία ταξιδεύει με ιλιγγιώδη ταχύτητα και κάθε λίγο προστίθενται νέα δεδομένα, που είναι απαραίτητα ίσως να εμπλουτίσουν το γνωστικό σύστημα του ατόμου, προκειμένου να έχει μια σφαιρική αντίληψη για διάφορα θέματα που πιθανόν ανακύπτουν.

Με δεδομένη αυτή την άποψη γεννιέται το ερώτημα: Όλα αυτά τα δεδομένα είναι δυνατόν να είναι η αιτία να προστεθούν νέα γνωστικά αντικείμενα σε ένα ωρολόγιο πρόγραμμα σχολείου; Ασφαλώς, όχι, γι’ αυτό το Υπουργείο Παιδείας εφαρμόζοντας την παιδαγωγική άποψη ότι τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα όταν συνδέουν τη γνώση με εμπειρίες, στέλνει με υποχρεωτική μορφή εντολές  στα σχολεία για να πραγματοποιήσουν αποσπασματικά διάφορες δράσεις διάρκειας δύο ή περισσότερων διδακτικών ωρών. Τέτοιες δράσεις αφορούν περιβαλλοντικά και πολιτιστικά προγράμματα, ενεργού πολίτη, δράσεις στο πλαίσιο της ημέρας του βιβλίου, της παγκόσμιας ημέρας των ζώων, του αθλητισμού, της μητέρας, του πατέρα, του εκφοβισμού κ.λπ. Όμως όλες αυτές οι αποσπασματικές δραστηριότητες δεν οδηγούν σε συστηματική μάθηση αλλά απλώς: 1) χρησιμοποιούνται από τις διοικήσεις των σχολείων για να εμπλουτίσουν τις εκθέσεις τους στο πλαίσιο της εσωτερικής αξιολόγησης της σχολικής μονάδας 2) λειτουργούν μόνο ως συμβολική απάντηση σε κοινωνικά προβλήματα και 3) δημιουργούν ίσως σύγχυση στην ομαλή ροή του διδακτικού προγράμματος.

Είναι όμως σωστή αυτή η τακτική που έχει καθιερώσει η διοικητική αρχή του Υπουργείου Παιδείας; Απαντώ όχι, γιατί ξεχνά ότι το υπάρχον αναλυτικό πρόγραμμα που εφαρμόζεται από το 2003 έχει  διεπιστημονικό, βιωματικό και διαθεματικό χαρακτήρα. Έτσι ένας σωστός προγραμματισμός από την αρχή του σχολικού έτους και ένας συντονισμός μεταξύ των εκπαιδευτικών του σχολείου μπορεί να εντάξει αυτά τα θέματα είτε μέσα στα υπάρχοντα γνωστικά αντικείμενα (διεπιστημονική σύνδεση) είτε στις ώρες των εργαστηρίων δεξιοτήτων (πρώην Ευέλικτη Ζώνη) με διαθεματικό τρόπο, με αποτέλεσμα η σύνδεσή τους να οδηγεί σε ουσιαστική και αποτελεσματική μάθηση.

Εν κατακλείδι, το Υπουργείο Παιδείας αντί να στέλνει διαταγές για εκτέλεση τέτοιων δράσεων στα σχολεία, να οργανώσει συστηματικά επιμορφωτικά προγράμματα στο διδακτικό προσωπικό είτε του σωστού τρόπου διδασκαλίας των γνωστικών αντικειμένων με διεπιστημονικές διασυνδέσεις είτε του σχεδιασμού και της υλοποίησης σχεδίων εργασίας (projects).