ΤΑ ΠΕΡΙ ΟΜΗΡΙΚΗΣ ΙΘΑΚΗΣ

 

Ο Στέλιος, βαθύς γνώστης της Ιστορίας της Ιθάκης και ενημερωμένος πλήρως για τα αρχαιολογικά ευρήματα όλων των ανασκαφών που έχουν γίνει στο Ιστορικό Νησί, συναντήθηκε προχθές το πρωί με τον φίλο του τον Νίκο σε μια καφετέρια για να απολαύσουν τον καφέ τους και να μιλήσουν από κοντά, επειδή είχαν και πολύ καιρό να συναντηθούν. Αφού παρήγγειλαν τον καφέ τους και αναφέρθηκαν στα οικογενειακά τους, το «πειρακτήρι» ο φίλος του έριξε την πρώτη «βολή».

-                     Βρε Στέλιο, έμαθες ότι όλο και πολλαπλασιάζονται οι απόψεις ότι το αγαπημένο σου νησί δεν είναι η Ομηρική Ιθάκη και ο Οδυσσέας είχε την έδρα του σε άλλον τόπο;

-                     Άκουσε, Στέλιο, εγώ στηρίζομαι σε γραπτά κείμενα και σε δημοσιευμένες επιστημονικές μελέτες σε έγκριτα περιοδικά εγνωσμένου κύρους. Η Ιθάκη λοιπόν δεν έχει κανένα λόγο να αποδείξει την Ομηρικότητά της (Αντύπας, 2016· Βικέλα, 2010). Άλλοι επίδοξοι διεκδικητές της οφείλουν να παρουσιάσουν τις αποδείξεις τους περί του αντιθέτου. Σε ερωτώ: Έχεις δει μέχρι τώρα τέτοιες αποδείξεις;

-                     Όχι, από ό,τι ξέρω, αλλά ξέρεις τι έχετε εσείς να δείξετε; Λέγεται ότι και το Μέγαρο-Ανάκτορο στον Άγιο Αθανάσιο είναι της ελληνιστικής περιόδου και εντελώς εγκαταλελειμμένο στην τύχη του.

-                     Άκουσε, φίλε μου, εγώ ομιλώ, όπως σου είπα παραπάνω, με ερευνητικά δεδομένα δημοσιευμένα σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά, τα οποία σου τα παραθέτω και να τα δώσεις και σε αυτούς που μεταδίδουν πληροφορίες αποπροσανατολισμού. Από αυτές τις πηγές τεκμαίρεται ότι η κατοίκηση στην Ιθάκη και πιο συγκεκριμένα στον Άγιο Αθανάσιο - Σχολή Ομήρου ήταν συνεχής από τα νεολιθικά έτη (Papadopoulos, Lolos et all, 2022). Οι χάλκινοι τρίποδες που αναφέρονται στο Ομηρικό κείμενο και ανακαλύφθηκαν στο σπήλαιο της Πόλης, τα νομίσματα με την κεφαλή του Οδυσσέα και την επιγραφή ΙΘΑΚΩΝ (= ΙΘΑΚΗΣΙΩΝ), το «ΕΥΧΗΝ ΟΔΥΣΣΕΙ», το αγαλματίδιο του Οδυσσέα (Wilhelm Vollgraff, 1905), που βρέθηκε στη Σχολή Ομήρου κ.λπ. είναι από αυτά τα ευρήματα που δείχνουν πού βρίσκεται η έδρα του Βασιλείου του Οδυσσέα.

-                     Ωραία, με έπεισες φίλε μου παραθέτοντας αυτές τις βιβλιογραφικές αναφορές, αλλά έγιναν κάποιες εργασίες στο ιστορικό μέρος του Αγίου Αθανασίου - Σχολής Ομήρου;  

-                     Άκουσέ με, ο Δήμος Ιθάκης έχει επιτελέσει σημαντικό έργο. Μέσα από την Προγραμματική Σύμβαση (που την χρηματοδότησε με 120.000 €) κατόρθωσε να περιφράξει τον αρχαιολογικό τόπο, να τον αποψιλώσει και να τον καθαρίσει σημαντικά, αλλά και σπουδαιότερο έγινε η μελέτη, η τεκμηρίωση, ο καθαρισμός κ.λπ. των κινητών ευρημάτων των ανασκαφών από ομάδα αρχαιολόγων του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων υπό την καθοδήγηση του Καθηγητή Γ. Λώλου και τώρα περίπου 350 ευρήματα είναι έτοιμα να εκτεθούν στο Μουσείο Ιθάκης, που θα ανακαινιστεί. Παράλληλα η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας και Ιθάκης  συνέταξε τις μελέτες για την αναστήλωση, τη δημιουργία δρόμων, πινακίδων κ.λπ. και απέστειλε στο Υπουργείο Πολιτισμού την πρόταση για κήρυξη αυτού του χώρου ως αρχαιολογικού.

-                     Όμως, πότε θα γίνει ο χώρος αυτός επισκέψιμος;

-                     Κατά πρώτο, πρέπει να τονίσω ότι ο Χώρος αυτός είναι σημαντικότατος για την Ιθάκη (Κοντορλή, 2017· Λώλος κ.λπ, 2022· Papadopoulos, 2017 & 2017a). Οι γραφειοκρατικές διαδικασίες, δυστυχώς, των διαφόρων υπηρεσιών της Χώρας μας εμποδίζουν τη γρήγορη εξέλιξη των πραγμάτων. Όπως, όμως μαθαίνω, οι Ιθακήσιοι δεν αφήνουν τίποτε στην τύχη του, είναι επίμονοι και διεκδικούν με πάθος τα δίκαια αιτήματά τους.

-                     Σε ευχαριστώ πολύ για τις πληροφορίες. Σου αποκαλύπτω ότι το αρχικό σχόλιό μου ήταν ένα ρητορικό ερώτημα για να σε προκαλέσω να μου τα πεις όλα αυτά. Εις το επανιδείν. 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΑΝΤΥΠΑΣ, Κ. (2016). Πού είναι η Ιθάκη; Το γεωγραφικό στίγμα ενός ταξιδιού στο μύθο. Σεμινάριο Ομηρικής Φιλολογίας, 2-22. Ιθάκη 28-30 Αυγούστου 2016.

ΒΙΚΕΛΑ, Ε. (2010). Η Ιθάκη και το άλλο Ιόνιο από την προϊστορία έως τον 5^ο αιώνα π.Χ. Συγκρίσεις και αποκλίσεις. Πρακτικά ΙΑ Διεθνούς Συνεδρίου για την Οδύσσεια, 15-19 Σεπτεμβρίου 2009. Ιθάκη: Κέντρο Οδυσσειακών Σπουδών.

ΚΟΝΤΟΡΛΗ-ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Λ. (2017). Ανασκάπτοντας στην Ομηρική Ιθάκη. Αποτελέσματα ανασκαφικού-ερευνητικού προγράμματος του Παν/μιου Ιωαννίνων στη βόρεια Ιθάκη. Δωδώνη, 467-504.

ΛΩΛΟΣ, Γ., ΜΑΡΑΜΠΕΑ, Χ., ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ, ΣΤ., ΤΣΩΝΟΣ, Α. (2022). Σχολή Ομήρου, 2018-2021: Η εξέλιξη του ερευνητικού προγράμματος του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων στη Βόρεια Ιθάκη. Γ’ Συνέδριο: Το αρχαιολογικό Έργο στη ΒΔ Ελλάδα και στα Ιόνια Νησιά.

PAPADOPOULOS A. (2017a). Mycenaean citadels of western Greece: architecture, purpose, their intricate role in the local communities and their relations with the west. Hesperos, 419-446.

PAPADOPOULOS TH. (2017). The nature of warfare in western Greece and the Ionian islands during the late bronze age. Esperos, 419-431.

THANASIS PAPADOPOULOS, CHRISTINA MARABEA, STAVROS OIKONOMIDIS, AKIS TSONOS, YANNOS G. LOLOS (2022). Emerging evidence for neolithic Ithaca. Journal of neolithic archaeology, 47-59.

WILHELM VOLLGRAFF (1905). https://www.persee.fr/doc/bch_0007-4217_1905_num_29_1_3299

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΑΣΗ ΑΡΚΕΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

 

Ο Δημήτρης, συνταξιούχος εκπαιδευτικός, έπινε προχθές τον καφέ του παρέα με δύο νεότερους συναδέλφους του, έναν της πρωτοβάθμιας και έναν της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Είχαν καιρό να συναντηθούν κάτι με τον αποκλεισμό εξαιτίας του κορωνοϊού και κάτι από το γεγονός ότι ο Δημήτρης μένει για αρκετό χρονικό διάστημα στο χωριό του. Μετά από μια σύντομη κουβέντα για τα νέα των οικογενειών τους γρήγορα η συζήτηση στράφηκε γύρω από τα της εκπαίδευσης.

Δημήτρης: Αλήθεια, πώς είναι τα πράγματα στην εκπαίδευση;

Με ένα στόμα και οι δύο φίλοι του απάντησαν: Έχουν αλλάξει τα πράγματα, και κυρίως τον τελευταίο καιρό, Δημήτρη μου. Πολλοί μαθητές έρχονται απροετοίμαστοι στο σχολείο, επιδεικνύουν μεγάλη αδιαφορία για τα μαθήματα και το χειρότερο δεν έχουν σωστή συμπεριφορά.

Να,  είπε ο συνάδελφος από τη δευτεροβάθμια, καλέσαμε προχθές τον γονέα ενός μαθητή στο σχολείο, γιατί ο γιός του μίλησε με άσχημο τρόπο στον καθηγητή και αυτός αντί να επιπλήξει τον μαθητή, τα έβαλε με τον διευθυντή του σχολείου υπερασπιζόμενος σε υπερβολικό βαθμό το παιδί του.

Πού να δεις τι συζητούν οι γονείς μπροστά στα παιδιά τους, συμπλήρωσε ο συνάδελφος από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Κατηγορούν απροκάλυπτα τους δασκάλους τους.

Τα άκουγε όλα αυτά ο Δημήτρης και δεν το πίστευε. Γιατί άραγε να συμβαίνουν αυτά;

Δημήτρη μου, είπε ό ένας εκ των δύο συναδέλφων του, είναι γεγονός ότι η συμπεριφορά των μαθητών στο σχολείο μπορεί να επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες που μπορεί να αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου, όπως οι οικονομικές και πολιτικές αλλαγές, αλλαγές στην οικογενειακή δομή, αλόγιστη και κακή χρήση των νέων τεχνολογιών, εκπαιδευτικές αλλαγές που δημιουργούν άγχος και ανασφάλειες στους μαθητές κ.τλ.

Τότε ο έτερος της παρέας συμπλήρωσε. Αγαπητοί μου όλα αυτά τα αίτια που είπατε μπορεί να είναι σωστά και καλά, όμως η κύρια αιτία όλων αυτών είναι η έλλειψη σεβασμού και αυτοσεβασμού. Πρόκειται για δύο αλληλοτροφοδοτούμενες αξίες, που δυστυχώς εκλείπουν σε μεγάλο βαθμό από τη σύγχρονη κοινωνία.  Αυτές οι σπουδαίες αξίες που γεννιούνται και καλλιεργούνται στο μεγαλύτερο βαθμό μέσα στην οικογένεια είναι θέμα παιδείας και εσωτερικής ισορροπίας και πολύ λιγότερο έχουν να κάνουν με πτυχία, διπλώματα κ.λπ. Διάβασα προχθές ένα πολύ ωραίο κείμενο του Ψυχολόγου-Ψυχοθεραπευτή, Αντώνη Σπανού, ο οποίος σε κάποιο σημείο λέει:  «Οι άνθρωποι δυσκολεύονται να συνυπάρξουν σε ένα κοινωνικό σύνολο ή σε μια ομάδα που περικλείει τόσο πολλή διαφορετικότητα. Το κυριότερο χαρακτηριστικό των ανθρώπων αυτών είναι ότι πιστεύουν πως μειώνοντας τον άλλον αποκτούν μεγαλύτερη υπόσταση οι ίδιοι και συμπληρώνει: Για να αποδεχτείς τον άλλον, δεν χρειάζεται να συμφωνείς ούτε χρειάζεται να ταιριάζεις μαζί του. Τον αποδέχεσαι γιατί τον σέβεσαι, ανεξάρτητα με τα πιστεύω και τις απόψεις του».

Και ο Δημήτρης έκλεισε αυτή την ολιγόλεπτη συζήτηση ρουφώντας και τον λιγοστό καφέ που είχε απομείνει στο φλιτζάνι του: Αγαπητοί μου, η έλλειψη του σεβασμού και του αυτοσεβασμού είναι η κύρια αιτία όλων αυτών των φαινομένων, τα υπόλοιπα είναι δευτερεύοντα θέματα. Αν θέλουμε λοιπόν να αλλάξει κάτι, πρέπει να επικεντρώσουμε την προσοχή μας σε αυτές τις αξίες που εκπορεύονται από την ΠΑΙΔΕΙΑ του καθενός μας. Χάρηκα πολύ που σας είδα για λίγο. Εις το επανιδείν.   

 

 

ΣΧΟΛΙΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΠΟΤΥΧΙΑ ΤΩΝ ΔΙΚΩΝ ΜΑΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ PISA

 

Θα χρησιμοποιήσω ένα από τα προβλήματα που τίθενται στο πρόγραμμα Pisa και από τον σχολιασμό του τρόπου της λύσης του, θεωρώ ότι θα διαφανεί η κύρια αιτία της αποτυχίας των Ελλήνων μαθητών στο μάθημα των Μαθηματικών.

Το πρόβλημα που δόθηκε παλιότερα στο πλαίσιο του προγράμματος pisa είναι το εξής: «Ένας Δήμαρχος θέλει να ηλεκτροφωτίσει ομοιόμορφα μια τριγωνική πλατεία. Πού θα τοποθετήσει έναν προβολέα προκειμένου να πετύχει ο σχεδιασμός του; Εξετάστε όλες τις δυνατές περιπτώσεις».

Όπως αντιλαμβάνεστε το πρόβλημα είναι της καθημερινής ζωής, δεν περιέχει μαθηματικά δεδομένα και για να λυθεί χρειάζεται να μαθηματικοποιηθεί. Για να γίνει αυτό απαιτείται άλλου είδους σκέψη, μια άλλη μέθοδο, η οποία δεν διδάσκεται στο σημερινό σχολείο και ονομάζεται «μαθηματική μοντελοποίηση». Η μαθηματική μοντελοποίηση είναι μια διαδικασία που χρησιμοποιεί τα μαθηματικά για να αναπαριστά, να αναλύει, να κάνει προβλέψεις και να επιλύει προβλήματα της καθημερινότητας. Απαιτεί δημιουργικότητα, αναλυτική σκέψη, καταιγισμό ιδεών και όχι απαραίτητα περίπλοκα μαθηματικά. Αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι το ΜΟΝΤΕΛΟ. Δίνω λοιπόν ένα παράδειγμα αυτής της μοντελοποίησης με τη λύση αυτού του προβλήματος.

Ο μαθητής πρέπει να αναρωτηθεί:

1. Την τριγωνική πλατεία μπορώ να την αναπαραστήσω με ένα τρίγωνο, τον προβολέα πώς θα τον αναπαραστήσω; (Απάντηση: με έναν κυκλικό δίσκο).

2. Τι θέλω να γίνει σύμφωνα με το πρόβλημα; (Απάντηση: ο κύκλος αυτού του δίσκου να περνά από όλες τις κορυφές του τριγώνου).

3. Επομένως, τι πρέπει να ψάξω να βρω; (Απάντηση: το κέντρο του περιγεγραμμένου στο τρίγωνο κύκλου).

4. Πόσες περιπτώσεις πρέπει να εξετάσω; (Απάντηση: Τρεις, όσα είναι τα είδη του τριγώνου ως προς τις γωνίες του, δηλ. οξυγώνιο, ορθογώνιο, αμβλυγώνιο).

Μετά από αυτές τις σκέψεις έχω μαθηματικοποιήσει το πρόβλημα ως εξής: Ποιο είναι το κέντρο του κύκλου, ο οποίος θα περνά από τις κορυφές του τριγώνου εξετάζοντας όλες τις δυνατές περιπτώσεις; Ή ποιος είναι ο γεωμετρικός τόπος των σημείων που ισαπέχουν από τις κορυφές ενός τριγώνου;

Στα σχολεία μας οι μαθητές εξετάζουν έτοιμα μαθηματικοποιημένα προβλήματα (σαν το τελευταίο που κατέληξα) παραλείποντας την «βάσανο» της αναλυτικής σκέψης που απαιτούν τα προβλήματα της καθημερινότητας.

Τελειώνοντας θέλω να επισημάνω ότι το νέο πρόγραμμα σπουδών, το οποίο θα υλοποιηθεί σύντομα (θέλω να πιστεύω) μέσα από το «πολλαπλό βιβλίο» θα εξετάσει τέτοια θέματα, όπως μοντελοποίηση, πιθανότητες, μοτίβα κ.λπ.

ΙΘΑΚΗ: ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΟΥ ΝΟΣΤΟΥ, ΤΗΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΥ

Όταν η Φύση δημιουργεί λιμάνια ασφαλή

και ο πίνακας χρωματίζεται με άσπρες πινελιές πάνω στο γαλάζιο,

θαυμάζεις την ικανότητα του Πολυμήχανου Οδυσσέα

που επέλεξε τόπους διαλεκτούς για το βασίλειό του,

την ΙΘΑΚΗ ΤΟΥ/ ΤΗΝ ΙΘΑΚΗ ΜΑΣ.