ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ

Το κάθε άτομο σκέφτεται και αντιλαμβάνεται τα πράγματα με τον δικό του τρόπο, έχει διαφορετικούς ρυθμούς στην πραγματοποίηση διαφόρων γνωστικών διαδικασιών και κατά συνέπεια έχει και διαφορετικό αποτέλεσμα στη μάθηση. Σύμφωνα με τις βασικές αρχές της Γνωστικής Ψυχολογίας, ο εκπαιδευτικός οφείλει να προσαρμόσει τη διδασκαλία του με βάση τις γνώσεις που κατέχουν οι μαθητές του, απαντώντας στη βασική απαίτηση της εποχής μας ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα στη γνώση.

Έτσι, τα τελευταία χρόνια αναζητήθηκε ένα άλλο μοντέλο διδασκαλίας, που ονομάστηκε διαφοροποιημένη διδασκαλία. Η διαφοροποιημένη διδασκαλία είναι το είδος εκείνο της διδασκαλίας που λαμβάνει σοβαρά υπόψη τη διαφορετικότητα των μαθητών. Ο εκπαιδευτικός με στοχευμένες δραστηριότητες διαβαθμισμένης δυσκολίας στοχεύει στη βελτίωση του μαθησιακού επιπέδου όλων των μαθητών εφαρμόζοντας συνεχώς τη διαμορφωτική αξιολόγηση, προκειμένου να βελτιώσει τις επιδόσεις των μαθητών του. Στόχος του είναι ο κάθε μαθητής εργαζόμενος ατομικά ή ομαδικά ή σε επίπεδο ολομέλειας της τάξης να αποκομίσει και να οικοδομήσει, στο τέλος της εκπαιδευτικής εργασίας, το μέγιστο μερίδιο της γνώσης σύμφωνα με τις ικανότητές του. Με δεδομένο αυτόν τον στόχο ο σημερινός εκπαιδευτικός ευρισκόμενος σε μία ανομοιογενή τάξη όχι μόνο από πλευράς ικανότητας και ετοιμότητας αλλά και από πλευράς ενδιαφερόντων και κουλτούρας, θα του είναι δύσκολο να διευθύνει την εργασία των μαθητών, να την αξιολογεί συνεχώς και να παρέχει συνεχείς ανατροφοδοτήσεις, προκειμένου όλοι οι μαθητές να αποκομίσουν το μερίδιο της γνώσης που τους αναλογεί.

Μια από τις λύσεις βοήθειας που εμφανίζονται στο πεδίο των αναζητήσεών του είναι οι νέες τεχνολογίες, που στην εποχή μας έχουν σημειώσει αισθητή πρόοδο, καθώς μπορούν να οπτικοποιήσουν έννοιες, να προσομοιώσουν καταστάσεις και μέσω της πρόσφατα εμφανιζόμενης Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) να συνθέσουν άπειρα ψηφιοποιημένα δεδομένα, να προτείνουν εξατομικευμένες λύσεις και να μεταφράσουν σε οποιαδήποτε γλώσσα γνώσεις, που με διαφορετικό τρόπο ήταν πολύ δύσκολο να προσεγγιστούν.

Ο Α. Δημητρίου, ομότιμος Καθηγητής Ψυχολογίας και πρόεδρος της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών  σε ένα πρόσφατο άρθρο του με τίτλο «Η έξυπνη τάξη στο έτος 2050» (Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 10/9/23, Νέες Εποχές, σελ. 6) θεωρεί ότι στην τάξη του 2050 («έξυπνη τάξη») οι δάσκαλοι θα πρέπει να αλλάξουν  ρόλο, αφού θα έχουν στη διάθεσή τους την ΤΝ. Συγκεκριμένα, τονίζει ότι: «οι δάσκαλοι θα πρέπει να καθοδηγούν την έξυπνη τάξη να αναζητά γνώσεις, να κρίνει λύσεις και κρίσεις και να συντονίζεται με την εξατομικευμένη αξιολόγηση και μάθηση». Σε άλλο σημείο του άρθρου του σημειώνει: «Στον νέο κόσμο της ΤΝ η γραφή και η ανάγνωση δεν θα είναι κυρίαρχες, γιατί οι ιδέες μεταφράζονται από το ένα συμβολικό σύστημα αυτόματα: η γραφή γίνεται προφορικός λόγος ή εικόνες και αντίστροφα και έτσι σοβαρά προβλήματα μάθησης, όπως η δυσλεξία, δεν θα παρεμβαίνουν στη μάθηση».

Δεν παραγνωρίζουμε ότι θα συμβούν τέτοιες εξελίξεις, γιατί κοινωνικές, οικονομικές και τεχνολογικές αλλαγές έφεραν πάντα αλλαγές στην εκπαίδευση. Η άποψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι πολλοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ένας από τους τομείς που θα εφαρμοστεί προνομιακά η τεχνητή νοημοσύνη είναι η εκπαίδευση. Συγκεκριμένα οι τομείς αυτοί μπορεί να είναι «από την επεξεργασία της γλώσσας έως την αυτοματοποίηση της έρευνας και από την εξατομίκευση της διδασκαλίας έως την ταχύτητα της παρεχόμενης γνώσης. Η ΤΝ θα φέρει μια μείζονα αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουμε, διδάσκουμε και επικοινωνούμε» (Κ. Κωστίου &  Γ. Παπαθεοδώρου, 2023, Στοχαστικοί παπαγάλοι, @UP περιοδική έκδοση Παν/μίου Πατρών, τ. 13, σ. 5).

Από τα παραπάνω φαίνεται ότι αυτές οι εξελίξεις των νέων τεχνολογιών και της ΤΝ έρχονται να βελτιώσουν σε σημαντικό βαθμό τη διαφοροποιημένη διδασκαλία στη σχολική τάξη και να βοηθήσουν τον δάσκαλο να επιλέγει εναλλακτικές και διαβαθμισμένες δραστηριότητες, να τις αξιολογεί άμεσα με στόχο πάντοτε  οι μαθητές να αποκτούν το μέγιστο μερίδιο της γνώσης σύμφωνα με τις ικανότητές τους.

Το ερώτημα όμως που τίθεται είναι: Επιφυλάξεις δεν υπάρχουν γι’ αυτήν την ταχεία υιοθέτηση ψηφιακών εργαλείων μάθησης καθώς και την επέκτασή τους σε τομείς που μπορεί να υπάρξει απώλεια ανθρώπινης ικανότητας, όπως στον τομέα της ανάγνωσης, της γραφής, της ανάπτυξης της κριτικής και δημιουργικής σκέψης των μαθητών;  

Ασφαλώς και υπάρχουν. Ήδη η Unesco σε έκθεσή της τον περασμένο Αύγουστο απηύθυνε επείγουσα έκκληση στις χώρες για την κατάλληλη χρήση της τεχνολογίας στην εκπαίδευση προειδοποιώντας ότι η τεχνολογία θα πρέπει να εφαρμόζεται με τρόπο που να μην αντικαθιστά ποτέ την προσωπική διδασκαλία υπό την καθοδήγηση του δασκάλου και να υποστηρίζει τον κοινό στόχο της ποιοτικής εκπαίδευσης για όλους» (https://typos-i.gr/article/soyhdia-epistrofh-sthn-entyph-grafh-kai-anagnwsh, Σουηδία: Επιστροφή στην έντυπη γραφή και ανάγνωση», 11/9/23).

Η προτροπή αυτή της Unesco βασίζεται και στα αποτελέσματα πρόσφατών επιστημονικών ερευνών που υποστηρίζουν ότι π.χ «κατά τη διάρκεια της γραφής με το χέρι ενεργοποιούνται στον εγκέφαλο νευρωνικά κυκλώματα, τα οποία παραμένουν αδρανή κατά τη διάρκεια της πληκτρολόγησης». Επίσης, με την ανάπτυξη της ΤΝ υπάρχουν ερευνητές που υποστηρίζουν ότι υπάρχει κίνδυνος οι αλγόριθμοι να αντικαταστήσουν την κριτική και δημιουργική σκέψη και η ανάγνωση θα περιοριστεί μόνο από τις οθόνες των ΗΥ,  εγκαταλείποντας σταδιακά την ανάγνωση των τυπωμένων κειμένων» (Δ. Γαλάνης, Σήμα κινδύνου για το «σβήσιμο» της γραφής, Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 10/9/23, σ. Α35).

Από τα παραπάνω τεκμαίρεται ότι η εκπαίδευση δεν μπορεί να αντισταθεί στην εξέλιξη των νέων τεχνολογιών και της ΤΝ, εξέλιξη που θα βοηθήσει τον δάσκαλο να αναβαθμίσει τη διδασκαλία του, όμως σε καμία περίπτωση δεν θα μπορέσει να τον αντικαταστήσει η μηχανή στον ρόλο του ως καθοδηγητή, εμψυχωτή και παιδαγωγό.   

                                                                    Γιάννης Δ. Καραντζής

ΟΙ ΠΑΛΙΟΙ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

Ο φίλος μου, ο Φώτης, υπηρετούσε για πρώτη φορά ως αναπληρωτής δάσκαλος σ’ ένα δημοτικό σχολείο με επτά (7) μαθητές. Φιλότιμος και δημιουργικός όπως ήταν, άρχισε να διαφοροποιεί τη διδασκαλία του, προκειμένου να συμμετέχουν όλοι οι μαθητές στην εκπαιδευτική διαδικασία με στόχο να εισπράξει ο καθένας τη γνώση που του επιτρέπουν οι πνευματικές του δυνάμεις, ενώ παράλληλα άρχισε να οργανώνει το αρχείο του σχολείου σε επιμέρους φακέλους καθώς όλα τα έγγραφα ήταν ατάκτως ερριμμένα.

Μετά από λίγες ημέρες στο σχολείο ήρθε ο επιθεωρητής. Μπήκε στην αίθουσα με ένα βλοσυρό και απαξιωτικό ύφος και αμέσως εξέφρασε την απορία του:

Επιθεωρητής: Πού είναι οι άλλοι μαθητές;

Δάσκαλος: κ. Επιθεωρητά, επτά (7) όλοι κι όλοι είναι οι μαθητές.

Επιθεωρητής: Δεν τους αραιώνεις λίγο για να φαίνονται περισσότεροι;

Δάσκαλος: κ. Επιθεωρητά, εδώ κάνει κρύο και το σχολείο δεν διαθέτει θέρμανση. Μειώνουμε με αυτό τον τρόπο την έκταση της αίθουσας ...

Στη συνέχεια άρχισε να κοιτάει τα τετράδια των μαθητών και σε κάποια στιγμή λέει στον δάσκαλο: «Αυτός ο μαθητής σου δεν ξέρει να γράψει το επιτόκιο 8,5%». Ο δάσκαλος κοιτάζει την εκφώνηση του προβλήματος και του απαντά: «κ. Επιθεωρητά το πρόβλημα λέει ότι το επιτόκιο δεν είναι 8,5% αλλά 8,25%, όπως ακριβώς το έγραψε ο μαθητής». Ο Επιθεωρητής μαζεύτηκε προς στιγμής.

Πήγε στη συνέχεια στο γραφείο και αφού έριξε μια ματιά στο αρχείο απευθύνθηκε στον δάσκαλο και του είπε: «Τι κάθεσαι και φτιάχνεις το αρχείο του σχολείου, του χρόνου δεν θα υπάρχει το σχολείο αυτό, θα το συγχωνεύσω.

Κάποια στιγμή ήρθε το ταξί και τον πήρε. Ο δάσκαλος μπήκε σκυφτός και στεναχωρημένος στην αίθουσα να συνεχίσει το μάθημα χωρίς να έχει ακούσει ένα θετικό σχόλιο από τον προϊστάμενό του. Το απόγευμα συναντηθήκαμε στην πλατεία του διπλανού μεγάλου χωριού και μου περιέγραψε απογοητευμένος την αλαζονική και απαξιωτική συμπεριφορά του επιθεωρητή.

Γνωρίζοντας όμως τις ικανότητες του φίλου μου, του είπα: «Έχεις δίκιο, φίλε μου, να είσαι απογοητευμένος, όμως πιστεύω ότι οι ικανότητές σου γρήγορα θα φανούν. Ο ήλιος στο τέλος λάμπει διώχνοντας τα σύννεφα που προσπαθούν να τον κρύψουν».

Δικαιώθηκα, γιατί μετά από κάποια χρόνια ο φίλος μου κοσμούσε με την παρουσία του τις ανώτερες θέσεις στην εκπαίδευση.

 

VIDEO – ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΓΟΝΕΙΣ

Στο κανάλι μου jkarantzis στο YouTube θα βρείτε 40 εκπαιδευτικά video Μαθηματικών και Φυσικής για το Δημοτικό Σχολείο. Σήμερα ανέβασα δύο νέα:

1.       Αναπαράσταση του πολλαπλασιασμού και της διαίρεσης των κλασμάτων

https://www.youtube.com/watch?v=2vkAutUrrp8

2.       Πειράματα τύχης και πιθανότητες

https://www.youtube.com/watch?v=1225_UEa9gg 

3. Πειράματα τύχης και πιθανότητες (συνέχεια)

 https://www.youtube.com/watch?v=Xeh70MpXdOY

 

ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ

Είναι γεγονός ότι η παρουσίαση επιστημονικών εννοιών πρέπει να υποστηρίζεται από ένα τεκμηριωμένο θεωρητικό πλαίσιο. Όταν όμως αυτή η παρουσίαση πλαισιώνεται και από προσπάθειες στο  να  δοθεί  μια εφαρμοσμένη διάσταση σε όλα αυτά, θεωρώ ότι η παρουσίαση καθίσταται ολοκληρωμένη.

Μια τέτοια εικόνα δίνεται μέσα από τις σελίδες του βιβλίου της εξαιρετικής εκπαιδευτικού κ. Αναστασίας Κατσούγκρη που έχει θέμα: «Εκπαιδεύοντας ένα παιδί με αυτισμό» από τις εκδόσεις Ελληνοεκδοτική.  

Η συγγραφέας  αφού προσδιορίζει την έννοια του αυτισμού και απαριθμεί τα κύρια γνωρίσματά του, παρουσιάζει την κατάσταση που βιώνει μια οικογένεια που έχει ένα παιδί της στο φάσμα του αυτισμού. Στη συνέχεια δίνει την εφαρμοσμένη διάσταση του θέματος μιλώντας για την εκπαιδευτική παρέμβαση αλλά και τους τρόπους που μπορεί η ίδια η οικογένεια να πράξει.

Εν κατακλείδι είναι ένα καλογραμμένο βιβλίο με πλούσια βιβλιογραφία και πολύ χρήσιμο για γονείς και εκπαιδευτικούς. Το συνιστώ ανεπιφύλακτα συγχαίροντας την Αναστασία για το πόνημά της.     

 

ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ ΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Άρχισαν σήμερα 1/6/2023 οι πανελλήνιες εξετάσεις, που για τους περισσότερους μαθητές της Γ΄ τάξης του Λυκείου είναι ένας μακροπρόθεσμος επαγγελματικός και συνάμα ακαδημαϊκός στόχος, στόχος απόλυτα σεβαστός.

Όμως εξετάζοντας την έμφαση που δίνουν αρκετοί γονείς αλλά και φορείς της πολιτείας ανάγοντας την όλη διαδικασία των πανελληνίων σε αυτοσκοπό, με προβληματίζει ιδιαίτερα. Με προβληματίζει καθώς μετρώ το άγχος όλων αυτών των φορέων αλλά και των μαθητών, που έμμεσα το εισπράττουν, καθώς και τα χρηματικά ποσά που δαπάνησαν οι οικογένειες για τα φροντιστήρια των παιδιών τους. Έτσι, με την ιδιότητά μου ως εκπαιδευτικός, που έχω υπηρετήσει για πολλά χρόνια τη Δημόσια Εκπαίδευση από διάφορες θέσεις και βαθμίδες, παίρνω το θάρρος να εκφράσω κάποιες σκέψεις μου για όλον αυτόν τον «αγώνα» που άρχισε σήμερα στις αίθουσες των εξετάσεων.

1. Ας συσταθεί επιτέλους και στη χώρα μας μια πολυκομματική επιτροπή υπό την προεδρεία ενός μόνιμου Υφυπουργού Παιδείας και να εξετάσει σοβαρά το θέμα των πανελληνίων εξετάσεων. Φτάνουν πια αυτές οι αλλαγές των συστημάτων που κάθε υπουργός επιχειρεί, μόλις αναλαμβάνει το Υπουργείο Παιδείας, προκειμένου να συνδέσει το όνομά του με δήθεν «μεταρρυθμίσεις». Ας δοθεί έμφαση στο συμφέρον των πολιτών και των οικογενειών τους που πασχίζουν καθημερινά για τον «επιούσιο».

2. Ας σταματήσει η παραπαιδεία και να δοθεί το βάρος στην καθημερινή εκπαιδευτική διαδικασία με συστηματικό έλεγχο και αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου. Γι’ αυτόν τον σκοπό ας βρεθούν ασφαλιστικές δικλείδες αντικειμενικής αξιολόγησης των μαθητών στη διάρκεια της φοίτησής τους στο σχολείο τους, προκειμένου να μετράει και αυτός ο βαθμός στο γενικό βαθμό εισαγωγής τους στο πανεπιστήμιο. Δεν μπορεί να κρίνεται η εισαγωγής τους από ένα γραπτό.

3. Να υπάρχει ένα σοβαρό σχέδιο επαγγελματικού προσανατολισμού των νέων μας δείχνοντάς τους ότι π.χ. οι τεχνικές σχολές έχουν αξία και μάλιστα, όπως βλέπουμε όλοι μας στην πράξη, οι απόφοιτοί τους έχουν περισσότερα οφέλη από αυτούς που ακολουθούν μερικά επαγγέλματα που απαιτούν πανεπιστημιακή κατάρτιση.

Σε κάθε περίπτωση εύχομαι από καρδιάς καλή δύναμη και

καλή επιτυχία  στους μαθητές που έβαλαν ως στόχο την είσοδός του στο Πανεπιστήμιο.